Gender

Gender verwijst naar de sociale kenmerken en kansen die geassocieerd zijn met man en vrouw en naar de relaties tussen vrouwen en mannen, maar ook naar de relaties tussen vrouwen onderling en tussen mannen onderling. Deze kenmerken en kansen zijn een sociale constructie en worden aangeleerd via het socialisatieproces. Gender bepaalt wat verwacht, toegestaan en gewaardeerd wordt in een meisje/vrouw of jongen/man in een gegeven context. Gender is een fenomeen met een grote variatie van plaats tot plaats, van tijd tot tijd en van cultuur tot cultuur. (Bron: UN)

Gender verschilt van geslacht in die zin dat geslacht verwijst naar de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen, die universeel en (meestal) onveranderlijk zijn, terwijl gender verwijst naar het ‘sociaal geslacht’. Dit zijn de sociale ideeën, verwachtingen en normen rond mannelijkheid en vrouwelijkheid (Bron: RoSa).

Gender speelt in onderwijs op tal van manieren. Er blijven opvallende verschillen tussen jongens en meisjes in het onderwijs wat betreft studiekeuze, leerprestaties en leergedrag, persoonlijkheids- en gedragsverschillen. Daarnaast blijven ook genderverwachtingen een rol spelen in het verborgen curriculum van de school: de (onbewuste) verwachtingen van leerkrachten, directie en medeleerlingen voor meisjes en jongens; de schoolvisie op gender, de schoolcultuur, het lesmateriaal (hoe worden meisjes en jongens afgebeeld?, hoe komen ze voor in verhalen en vraagstukken?) ... Alles samen geeft dit mee vorm aan onze verwachtingen en ideeën rond mannelijkheid en vrouwelijkheid. Het is belangrijk aandacht te hebben voor de verschillen tussen meisjes en jongens, maar het uitgangspunt moet echter altijd de gelijkwaardigheid tussen meisjes en jongens zijn.

Het project ‘Gender en seksuele diversiteit in het onderwijs’ loopt van 1 september 2013 tot 31 augustus 2015. Voor dat project werken de verschillende onderwijskoepels samen met meerdere gespecialiseerde partners. Het doel is scholen te helpen bij het in de praktijk omzetten van de engagementsverklaring voor een genderbewust en holebivriendelijk onderwijs (oktober 2012). Tijdens het schooljaar 2014-2015 zal elk net een pilootschool ondersteunen en begeleiden met als doelstelling een schooljaar lang te werken aan een gendersensitief, holebi- en transgendervriendelijke school- en klaspraktijk.

Materiaal en linken

In het kader van het netoverschrijdend project   'gender en problematiek gender gerelateerd geweld' (SNPB) 2013 inventariseerde een gedetacheerde leerkracht het bestaand didactisch (les)materiaal m.b.t. deze thematiek. Een overzicht hiervan werd samengebracht in een kijkwijzer. Voor elk materiaal werd ook een infofiche opgemaakt met alle praktische gegevens. Dit is een handig instrument voor scholen die rond het thema gender wensen te werken en op zoek zijn naar geschikt materiaal. Het materiaal, de gemeenschappelijke verklaring over een genderbewust en holebivriendelijk beleid op school, een overzicht van organisaties en nuttige linken kunt u vinden op www.genderklik.be.

Voor meer informatie: monique.devisscher@vsko.be